Samen bouwen aan een professionele leergemeenschap

Samen bouwen aan een professionele leergemeenschap

Willem de Vlaming 2019

TIBtool 29 INSTONDO

Bestellen bij uitgever INSTONDO: € 23,50 : https://www.instondo.nl/boeken/professionele-leergemeenschap/

Bestellen via Bol.com: LINK 

Goed onderwijs ontwikkel je samen. Een professionele leergemeenschap kan daarbij een belangrijke rol vervullen. Er zit veel ontwikkelkracht in een groep onderwijsprofessionals als die samen onderzoekend en lerend werken: aan de verbetering van de onderwijspraktijk, en aan het samen PLG zijn.

 

In deze TIBtool wordt het concept van een professionele leergemeenschap kort uitgelegd in relatie tot de school als (lerende) organisatie, en vanuit het belang van planmatig werken aan de ontwikkeling van de onderwijspraktijk. Vervolgens worden thema’s en concrete stappen en instrumenten aangereikt waarmee de professionele leergemeenschap zich kan ontwikkelen als leergemeenschap, en als middel voor de verbetering van de onderwijspraktijk. En natuurlijk worden in deze TIBtool ook handvatten gegeven voor het effectief begeleiden van de ontwikkeling van een professionele leergemeenschap.

 

 


 

RECENSIE BIBLION 29 januari 2019

Uitgave in de reeks IB-tools (nr. 29) waarin een brug wordt geslagen tussen het denken over het ontwikkelen van professionele leergemeenschappen (o.a. Senge, Verbiest) van ca. 15 jaar geleden en het daadwerkelijk realiseren van een professionele leergemeenschap op scholen hier en nu. De goed ingevoerde auteur werkt vijf aanraders nauwgezet uit: versterk professioneel eigenaarschap, tweesporenbeleid: versterk het professionele team (ten dienste van betere onderwijsopbrengsten), onderzoek de huidige praktijk (SOAR-analyse), onderzoek succesvoorwaarden en waarderende professionele attitudeontwikkeling. De uitgave is praktisch, toont herkenbare voorbeelden, reikt tools, checklists & illustratieve buttons aan en is stap voor stap opgebouwd voor gebruikers. Daar komt ook theorie bij kijken, die als kapstok dient voor een planmatige aanpak van de gewenste ontwikkeling op school. De IB'er krijgt in de praktisering van de inhoud in deze publicatie een centrale rol - gezien het paradigma van deze reeks een plausibel uitgangspunt; in filosofische zin zou hierover gediscussieerd kunnen worden. Actuele, bruikbare paperback in een praktisch-specialistische reeks voor iedere onderwijsprofessional.

 

INHOUD (zie hieronder)

Read more: Samen bouwen aan een professionele leergemeenschap

Werkplekleren en professionele veiligheid

WERKPLEKLEREN EN PROFESSIONELE VEILIGHEID

Willem de Vlaming

november 2018

 

Een van de dilemma’s in geïnstitutionaliseerd praktijkgericht opleiden — van professionals die hun formele opleiding koppelen aan de ontwikkeling van hun beroepspraktijk en professionele effectiviteit — is de borging van het kunnen beoordelen van dat leerproces in de praktijk. Een oplossing die daarbij gekozen wordt is het formeel inschakelen van een werkplekbegeleider uit die eigen praktijk van de student / professional. Dit is echter een oplossing die niet zonder risico’s is.

Het formeel in stelling brengen door een opleiding van een werkplekbegeleider uit die eigen beroepspraktijk van de student / professional draagt het risico in zich dat er een onbedoelde machts- of afhankelijkheidsrelatie ontstaat tussen student en werkplekbegeleider (collega of leidinggevende) met een dynamiek waar het opleidingsinstituut weinig tot geen zicht of greep op heeft. Dat roept bij mij vragen op ten aanzien van het morele recht van een opleiding om dit te doen.

 

Daar waar een opleiding alleen min of meer gericht is op het leren en beoordelen van technische vaardigheden zou het inschakelen van een werkplekbegeleider misschien nog wel kunnen. Maar wanneer een opleiding van haar studenten vraagt te reflecteren op de effectiviteit  kwaliteit, visie en normatieve beginselen van hun beroepscontext, en anderzijds de effectiviteit, kwaliteit, visie en normatieve beginselen van de uitoefening van hun eigen beroepsrol daarbinnen — dan kan het delen van die reflectie met collega’s (de werkplekbegeleider tot problematische en potentieel onveilige situaties leiden. Kritische analyse van of twijfel aan de beroepsomgeving en de eigen effectiviteit wordt niet altijd positief gewaardeerd.

Bezien vanuit een opleiding kan dergelijke kritische reflectie echter een essentieel onderdeel zijn van het beoogde planmatig leren, en de planmatige praktijkontwikkeling. Een kritische reflectie waarbij gekeken wordt naar de beroepscontext, de wijze waarop betrokkenen en belanghebbenden daarbinnen hun rol vervullen — en de worsteling van de student / professional  om daarbinnen zichzelf te ontwikkelen en een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van die praktijk.

Dat is een vorm van reflectie die bij het delen met anderen veiligheid en vertrouwen vraagt. In de relatie tussen student / professional en docent (buitenstaander)  is die veiligheid gewaarborgd, in de relatie student / professional werkplekbegeleider (binnenstaander / collega) is dat veel minder vanzelfsprekend — zeker als gedurende de rit de werkplekbegeleider zelf een belemmerende factor blijkt te zijn voor de ontwikkeling van de student of de praktijk blijkt te zijn.

 

Het kan misschien zinvol zijn om een werkplekbegeleider verslag te laten doen van wat een student doet, welk gedrag deze vertoont en wat het zichtbare effect is van dat gedrag. Dat is dan iets wat een student mee kan nemen in zijn of haar reflectie. Maar ik vind het eigenlijk niet kunnen om een student / professional te verplichten de werkplekbegeleider (collega) inzicht te geven in de onderliggende gedachten, motieven en twijfels bij het ontwerpen en uitvoeren van interventies en het ontwikkelen van de effectiviteit van de vervulling van de eigen beroepsrol.

 

Ik zou er daarom eerder voor pleiten studenten / professionals aan te sporen om in hun eigen praktijk een platform te ontwikkelen / samen te stellen wat relevant is voor hun ontwikkeling / de ontwikkeling van de beroepspraktijk, maar waarbij het de student is die verantwoordelijk is voor het verantwoorden van de wijze waarop een dergelijk platform is ingericht, en hoe het leren op (en ontwikkelen van) de eigen praktijk werkplek verlopen.

APA NL met een rafelrandje

APA NL met een rafelrandje

"De APA-richtlijnen uitgelegd"

Willem de Vlaming, april 2018

 Download het artikel als pdf HIER

 

De APA-richtlijnen uitgelegd: Interculturele ongevoeligheid of lompheid?

Een actuele bron van ongemak in mijn relatie tot APA is de voor het hoger onderwijs bedoelde SURF-publicatie ‘De APA-richtlijnen uitgelegd’. Hierin kiest men een van-dik-hout-zaagt-men-planken aanpak in de schrijfwijze van achternamen. Een interpretatie die verder gaat dan de originele Amerikaanse APA manual. In ‘De APA-richtlijnen uitgelegd’ staat:

‘De Engelse taal kent geen met kleine letters geschreven tussenvoegsels. In het Nederlands komen deze veel voor, denk aan namen als 'Jan de Vries', 'Bea van der Poel', etc. In het Engels (en ook in het Vlaams) worden deze voorvoegsels met een hoofdletter geschreven zodat er een achternaam ontstaat met meerdere woorden: 'De Vries', 'Van der Poel' en in de bronnenlijst achtereenvolgens gealfabetiseerd bij de D en de V. Hoewel dit in het  Nederlands niet voor de hand ligt, is ervoor gekozen

deze Amerikaanse richtlijn over te nemen.’ 1)

 

Dit getuigt wat mij betreft van culturele ongevoeligheid en gebrek aan internationaal perspectief. Het is een geïsoleerde arbitraire keuze. En wat nog wonderlijker is, is dat  ‘De APA-richtlijnen uitgelegd’ geheel voorbij lijkt te gaan aan het gegeven dat er meer smaken zijn dan alleen auteurs uit het Engelse of Nederlandse taalgebied. Met geen woord wordt gerept over bijvoorbeeld Aziatische, Afrikaanse, Arabische, Spaanse, Franse, en Duitse auteurs.

Wat nu voorligt is een ongelukkige specifieke richtlijn die op gespannen voet staat met het meer algemeen overkoepelend principe van respect en voorzichtigheid. In de APA publication manual zelf staat hierover met betrekking tot Aziatische namen in artikel 6.25:

‘If you are uncertain about the proper format for a name, check wirth the author for the preferred form or consult the author’s previous publication for the commonly used form.’ 2)

 

Andere referentiestijlen zijn nog explicieter in hun oproep tot zorgvuldigheid. Het MLA ‘Handbook for Writers of Research Papers’ geeft wat aanbevelingen en voorbeelden van wat in verschillende taalgebieden min of meer gebruikelijk is. 3) En in ‘A Manual for Writers’ van Turabian wordt over namen met tussenvoegsels geschreven:

‘Depending on the language, particles such as de, di, D, ‘and van may or may not be considered the first part of a last name for alphabetizing. [...] Note that particles may be either lowercased or capitalized, and some are followed by an apostrophe.’ 4)

 

Uitgebreide handreikingen zijn te vinden in The Chicago Manual of Style, met daarin ook als advies aan auteurs.

 

‘As with all names, the personal preference of the individual as well as the usage should be observed.’ 5) En, ‘When the standard reference works do not supply an answer, query the author.’ 6) 

 

En niet in de laatste plaats belemmert de gemaakte keuze het terugvinden van auteur in internationale catalogussen, aangezien daarbij volgens de IFLA (International Federation of Library Associations and Institutions) als principe wordt gehanteerd.

 

'According to the International Cataloguing Principles (ICP) the Form of Name for Persons as an authorized access point should be constructed following a standard: "When the name of a person consists of several words, the choice of first word for the authorized access point should follow conventions of the country and language most associated with that person, as found in manifestations or reference sources".' 7)

 

I’ll do it my way

Ik kan niemand verbieden namen te schrijven conform de APA uitleg van SURF, maar ik zal dat niet navolgen, ik ga vanaf nu mijn literatuurlijsten beginnen met de volgende tekst.

Namen zijn geschreven en gealfabetiseerd op de wijze die past bij de achtergrond van auteurs en hun eigen voorkeuren.
Dit betekent bijvoorbeeld dat een Nederlandse auteur ‘Jan de Wit’ en een Vlaamse auteur ‘Pol De Smet’ in de literatuurlijst zouden zijn opgenomen als:
- De Smet, P.
- Wit, J. de
In de lopende tekst zijn de namen geschreven als De Smet en De Wit.

Stijlen verschillen.

De keuze voor een bepaalde referentiestijl heeft een potentieel sturende werking die verder kan gaan dan de techniek van citeren en refereren. Diana Hacker presenteert in A Pocket Style Manual drie gangbare Amerikaanse modellen voor onderzoekspapers naast elkaar: MLA, APA en Chicago style. Bij het naast elkaar zetten van de verschillende stijlen valt op dat ze niet alleen verschillen in technische voorschriften, maar ook in de aannames ten aanzien van de focus van papers waarvoor de stijl gebruikt wordt.

 

STIJLVERSCHILLEN

MLA papers

APA papers

Chicago papers

“The thesis expresses not just your opinion but also your informed, reasoned judgment. […] Because writing about a subject is a way of learning about it, your understanding of your subject will deepen as you write. […]

 

Notice that […] thesis statements take a stand on a debatable issue – an issue about which intelligent, wellmeaning people might disagree.” 8)

“You will be reading articles and other sources that address a central research question. Your thesis will express a reasonable answer to that question, given the current state of research in the field.” 9)

“The thesis of your paper will be a reasoned answer to the central research question you pose, […]

 

Notice that […] thesis statements express a view on a debatable issue – an issue about which intelligent, wellmeaning people might disagree.” 10)

Figuur: drie zienswijzen op onderzoekspapers.

 

Umberto Eco noemt in ‘Hoe schrijf ik een scriptie’ nog een aantal andere verschillen tussen het citaat-voetnoot-bibliografie systeem (zoals MLA en Chicago) —  en het auteur-jaar-referenties systeem (zoals APA). Het auteur jaarsysteem heeft als belangrijk voordeel de compactheid, maar werkt alleen onder bepaalde voorwaarden:

— De lijst met referenties moet

— — smal en specialistisch zijn

— — wetenschappelijk zijn

— — alleen recente literatuur bevatten

— lezers moeten bekend zijn met het vakgebied en het oeuvre van de auteur 11)

 

Het citaat noot systeem neemt meer ruimte in beslag maar biedt meer mogelijkheden voor toelichting en verwijzing. Zeker waar sprake is een bibliografie met literatuur die multidisciplinairder is dan binnen het specialisme gebruikelijk is, of als verondersteld mag worden dat de lezers geen vakgenoten zijn die bekend zijn met het specialisme. Ook een bibliografie met een grote diversiteit aan type bronnen en met oude bronnen geeft het citaat voetnoot systeem meer mogelijkheden.In de eerste plaats wordt in de voetnoot altijd naast de auteursnaam ook nog de titel van het werk genoemd. En het biedt de mogelijkheid toelichtingen op te nemen in een voetnoot die wel belangrijk zijn, maar die het vloeiend verloop van het betoog zouden verstoren.Ook hier kunnen wij ons afvragen of een unieke keuze voor een model, voldoende recht doet aan een diversiteit in zowel onderwerpen in praktijkgericht onderzoek als de beoogde doelgroep van rapportages en publicaties.

 

Het zou mooi zijn als profesionle kenniswerkers (studenten) meer ruimte zouden krijgen een stijl toe te passen die past bij het type onderwerp en het type verslag. Soms is een auteur-jaar-referenties stijl handig, soms een citaat-voetnoot-bibliografie.

Ook een stijl is een instrument.

 

~~~

EINDNOTEN

 

  1. SURF (2017). De APA-richtlijnen uitgelegd. p. 13
  2. APA (2009). Publication Manual of the American Psychological Association. p. 181
  3. MLA (2009). MLA Handbook for Writers of Research Papers. pp 105-113
  4. Turabian (2018). A manual for writers. p. 231
  5. University of Chicago (2010). The Chicago Manual of Style. art 16.80 p. 839
  6. University of Chicago (2010). The Chicago Manual of Style. art 16.87 p. 841
  7. The International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA) https://www.ifla.org/node/4953   (geraadpleegd 29 juli 2018)
  8. Hacker (2008). A Pocket Style Manual. p. 104-105
  9. Hacker (2008). A Pocket Style Manual. p. 156
  10. Hacker (2008). A Pocket Style Manual. p. 197-198
  11. Eco (1977). Hoe schrijf ik een scriptie? p 209-210

 

REFERENTIES

Namen zijn geschreven en gealfabetiseerd op de wijze die past bij de achtergrond van auteurs en hun eigen voorkeuren.
Dit betekent bijvoorbeeld dat een Nederlandse auteur ‘Jan de Wit’ en een Vlaamse auteur ‘Pol De Smet’ in de literatuurlijst zouden zijn opgenomen als:
- De Smet, P.
- Wit, J. de
In de lopende tekst zijn de namen geschreven als De Smet en De Wit.



APA (The American Psychological Association). (2009). Publication Manual of the American Psychological Association (Sixth edition, fourth printing april 2010 ed.). Washington: American Psychological Association.

Eco, U. (1977). Hoe schrijf ik een scriptie? (13e druk (1985) ed.). (Y. Boeke, & P. Krone, Vert.) Amsterdam: Uitgeverij Bert Bakker.

Hacker, D. (2008). A Pocket Style Manual. Includes 2009 MLA & 2010 APA Updates (5th edition (2009) ed.). Boston: Bedford / St. Martins.

MLA (The Modern Language Association of America) (2009). MLA Handbook for Writers of Research Papers. (2010 ed.). New York: The Modern Language Association of America.

SURF (2017). De APA-richtlijnen uitgelegd. Een praktische handleiding voor bronvermelding in het hoger onderwijs. Utrecht: SURF https://www.surf.nl/nieuws/2017/04/de-apa-richtlijnen-uitgelegd.html

Turabian, K. L. (2018). A Manual for Writers of Research Papers, Thesis, and Dissertations. Chicago Style for Students and Researchers. (9th edition. ed.). Chicago and London: The Chicago University Press.

University of Chicago, The (2010). The Chicago Manual of Style. The Essential Guide for Writers. Editors, and Publishers. (Sixteenth edition ed.). Chicago and London: The University of Chicago Press.

Vlaming, W. de (2016). Meesterlijk schrijven in een notendop. Op: www.platformpraktijkontwikkeling.nl  Utrecht: WOSO LINK

Vlaming, W. de (2018). Dutch Intercultural (In)Competence. In the context of the Dutch Kingdom. A (very) small inquiry. Aalsmeer: WdV-Advies. [op: www.wdv-advies.com] LINK




Colofon

© 2017  Willem de Vlaming & WdV-Advies

Published on: www.wdv-advies.com

Alfabetiseren en Refereren

Refereren, citeren en alfabetiseren in teksten en literatuurlijstren

 

Correct refereren en citeren is belangrijk omdat je daarmee recht doet aan degene die een concept of theorie ontwikkeld heeft, of die bepaalde feiten boven tafel heeft gekregen. Ik vind het daarbij ook belangrijk om recht te doen aan de culturele diversiteit van auteurs. Dat betekent dat ik namen probeer weer te geven op de wijze die past bij de culturele context van auteurs en hun eigen voorkeuren. Wat mij betreft heeft dat proberen recht te doen aan culturele context voor op een arbitrair gestandaardiseerd format.

Dit betekent bijvoorbeeld dat ik de Nederlandse auteur Jan de Wit en de Vlaamse auteur Pol De Smet in de literatuurlijst zal opnemen als

- De Smet, P.

- Wit, J. de

In de lopende tekst worden ze weergegeven als De Smet en De Wit. Het is belangrijk om consequent te zijn in de toepassing, dus niet één boek van De Wit opnemen onder Wit, J. de, en de ander onder De Wit, J.

 

Speciale aandacht vragen:

- Samengestelde achternamen (al dan niet met verbindingsstreepjes

- Namen met tussenvoegsels (zoals in het voorbeeld hierboven)

- Namen met Mac, Saint en O

- Spaanse, Arabische, Afrikaanse en Aziatische namen

Eén stijl is geen stijl: APA is niet zaligmakend

ÉÉN STIJL IS GEEN STIJL

APA is niet zaligmakend

Willem de Vlaming (2018)

 

De keuze voor een bepaalde stijl heeft een sturende werking, omdat achter iedere stijl weer een mentaal model schuilgaat ten aanzien van onderzoek en wat daarbij relevante bronnen zijn. Referentiestijlen zijn gereedschappen waarbij de een zich makkelijker leent voor een bepaalde klus dan een ander.

Een keuze voor bijvoorbeeld APA-style heeft consequenties wat betreft het denken over en schrijven van onderzoeksverslagen. Consequenties die verder kunnen gaan dan de ‘techniek’ van correcte bronvermelding en correct citeren. Diana Hacker (2008) presenteert in 'A Pocket Style Manual’ drie bekende stijlen naast elkaar: MLA Papers (Modern Language Association); APA Papers (American Psychological Association) en Chicago papers (voor geschiedenis en menswetenschappen) Bij het schrijven van een paper onderscheiden de verschillende modellen zich van elkaar.

 

Figuur: drie zienswijzen op onderzoekspapers.

MLA papers

APA papers

Chicago papers

“The thesis expresses not just your opinion but also your informed, reasoned judgment. […] Because writing about a subject is a way of learning about it, your understanding of your subject will deepen as you write. […]

 

Notice that […] thesis statements take a stand on a debatable issue – an issue about which intelligent, wellmeaning people might disagree. Each writer’s job will be to convince such people that his or her view is worth taking seriously.” (Hacker, 2009. p. 104 -105)

“You will be reading articles and other sources that address a central research question. Your thesis will express a reasonable answer to that question, given the current state of research in the field.” (Hacker, 2009,p. 156)

“The thesis of your paper will be a reasoned answer to the central research question you pose, […]

 

Notice that […] thesis statements express a view on a debatable issue – an issue about which intelligent, wellmeaning people might disagree. The writer’s job is to convince such readers that this view is worth taking seriously.” (Hacker, 2009, p. 197-198)

 

Gaat het in een onderzoekspaper om transparantie in het betoog en van de onderliggende bronnen, het discours (Chicago style of MLA) ? Of dient een paper een consistente en redelijke presentatie van de actuele stand van het onderzoek in het specifieke kennisdomein en de presentatie en interpretatie van de eigen onderzoeksdata? (APA-style)

Umberto Eco (1977, p.209 -210) geeft aan dat het auteur jaarsysteem (zoals APA) compact is in vergelijking met het citaat-voetnoot-bibliografie systeem, maar dat het alleen goed werkt onder bepaalde condities:

1) De lijst met geraadpleegde werken moet homogeen en specialistisch zijn en lezers moeten bekend zijn met de materie. Een lezer moet bij het zien van de naam van een auteur en het jaartal van publicatie de betekenis en status van het werk kunnen duiden — zowel binnen het oeuvre van de auteur als de discussie binnen het specialisme. 2) De geraadpleegde werken moeten actueel zijn, omdat het vooral gaat om actuele kennis en niet om langer houdbare concepten en ideeën. 3) De bibliografie moet wetenschappelijk-erudiet zijn.

Praktijkgericht onderzoek gebruikt echter veel niet-wetenschappelijke bronnen, en langer houdbare concepten uit een multidisciplinair domein om de complexe werkelijkheid — en alle verschillende visies op die complexe werkelijkheid —  te kunnen duiden en verstaan.

Het citaat-noot-bibliografie systeem neemt weliswaar meer ruimte in, maar biedt meer mogelijkheden voor toelichting en verwijzing, zonder het vloeiend verloop van het betoog te verstoren. Daar waar auteur-jaar systemen zich goed lenen voor het verantwoorden van specialistisch-reductionistische kennisconstructie lenen citaat-voetnoot systemen zich meer voor het verwoorden en verantwoorden van meer multidisciplinair-holistische vraagstukken.

Het zou mooi zijn als binnen het domein van praktijkgericht onderzoek beide systemen naast elkaar gebruikt zouden kunnen en mogen worden. En misschien nog belangrijker, houd het eenvoudig. Doel is: op consistente en consequente wijze recht doen aan bronnen: en er voor zorgen dat lezers beweringen, gebaseerd op bronnen, kunnen controleren. Referentiestijlen zijn daarbij een hulpmiddel, maar geen doel op zich. Ook hier pleit ik daarom voor het KISS-principe: keep it simple stupid!

 

APA (The American Psychological Association). (2009). Publication Manual of the American Psychological Association (Sixth edition, fourth printing april 2010 ed.). Washington: American Psychological Association.

Eco, U. (1977). Hoe schrijf ik een scriptie? (13e druk (1985) ed.). (Y. Boeke, & P. Krone, Vert.) Amsterdam: Uitgeverij Bert Bakker.

Hacker, D. (2008). A Pocket Style Manual. Includes 2009 MLA & 2010 APA Updates (5th edition (2009) ed.). Boston: Bedford / St. Martins.

MLA (The Modern Language Association of America). (2009). MLA Handbook for Writers of Research Papers. (2010 ed.). New York: The Modern Language Association of America.

Turabian, K. L. (2013). A Manual for Writers of research papers, theses, and dissertations. Chicago Style for Students & Researchers. Eighth Edition. Chicago, London: Chicago University Press.

University of Chicago, The. (2010). The Chicago Manual of Style. The Essential Guide for Writers. Editors, and Publishers. (Sixteenth edition ed.). Chicago and London: The University of Chicago Press.